Beek in Beeld uniek monument voor Drenthe

REGIO – De coronaperioden heeft niet alleen ziekte en leed veroorzaakt. Er zijn ook mooie dingen uit voortgekomen. Zo sloegen 19 kunstenaars van het Drents Schildersgenootschap de handen ineen en werkten twee jaar aan het project Beek in Beeld. De kunstenaars volgen een jaar lang de Drentsche Aa van bron tot monding. Het resultaat was een imposante verzameling schilderijen, tekeningen, beelden en grafiek. Deze werken werden tentoongesteld in exposities en er verscheen een boek. Maar volgens initiatiefnemer Erik van Ommen kwamen er nog meer mooie dingen uit het project voort. 

Erik van Ommen trok om tot rust te komen van het harde werken wel eens het stroomdallandschap van de Drentsche Aa in. ,,Meestal ging ik wandelen bij Schipborg en Zeegse.” De kunstenaar verbleef ook vaak in het buitenland. Maar door corona was dat niet mogelijk. ,,Om tot rust te komen verkende ik het stroomdal van de Drentsche Aa verder, zoals bij het Deurzerdiep en verderop bij de bron ten noorden van Elp. Ik ontdekte dat het een geweldig mooi onbelast landschap was en dat zo dicht bij huis. Daar moest ik iets mee gaan doen.”

Het leek van Ommen geweldig om een project te doen van de bron bij Elp tot aan de monding bij de Witte molen bij Glimmen, waar de beek uiteindelijk opgaat in de Drentsche Aa. ,,Ik dacht hierbij aan een project van twee jaar. Maar te groot voor mij alleen. Ik heb het idee geopperd bij het Drents Schildersgenootschap waar ik deel vanuit maak. Enkele leden waren direct enthousiast en toen zijn we meer kunstenaars gaan ronselen en uiteindelijk wilden 19 kunstenaars uit heel Drenthe meedoen aan het project.”

Van Ommen ging op de fiets het gebied in om vooral te kijken. Daarnaast ging hij lezen over het Stroomdallandschap. ,,En ik heb RTV Drenthe, het Drents Landschap en Staatsbosbeheer benaderd. Alle organisatie waren ook direct enthousiast en wilde wel met ons samenwerken. Ik had een beeld van de bron van een beek, maar het daadwerkelijk beeld bleek heel anders. Op de uitkijktoren Holmers-Halkenbroek heb je een mooi zicht op het brongebied. Het is een kwelgebied. Kwel is grondwater dat onder druk aan de oppervlakte uit de bodem komt; een soort spons die je uitknijpt. Het water loopt dan naar het laagste punt en vormt dan een beek. Het is een geweldig mooi gebied en deed me denken aan Oost-Polen, het stroomdal van de rivier de Biebrza. Dat is ook een gebied waar de otter, de das, de bever en de wolf voorkomen. Maar dat is mijn eigen invulling”, zegt Van Ommen die veel leerde over het stroomdallandschap van de Drentsche Aa. 

,,De Drentsche Aa in Drenthe is maar 28 kilometer lang. De Drentsche Aa is niet één beek, maar een compleet beekstelsel, als een hoofdader met vertakkingen. Al die verschillende beeklopen hebben een andere naam. Bijna allemaal zijn ze genoemd naar het dorp waar ze langs stromen: Amerdiep, Rolderdiep, Schipborgsche Diep enzovoort. Uiteindelijk komen ze samen in één hoofdstroom en pas waar die de provincie Groningen in stroomt, heet de beek ook ‘officieel’ de Drentsche Aa. Dat wist ik allemaal niet.”

Het idee ontstond om aan de slag te gaan bij de verschillende beektakken gedurende de vier seizoenen. ,,Anders zou iedereen in het voorjaar en de zomer aan de slag gaan. We trokken er twee jaar vooruit en begonnen in januari bij de bron. Om iedereen tijd te geven om de inspiratie uit te werken sloegen we een maand over. Een jaar later gingen we in februari naar het Amerdiep. En zo gingen we bij alle beekdelen langs.”

De kunstenaars kwamen samen op een plek in de omgeving van de beek. ,,Om 10.00 uur verzamelden we ons. Ik hield dan een praatje over de beek en de omgeving en gaf op een kaart aan waar men aan het werk kon. Vervolgens ging ieder zijn weg. Als je door het gebied fietste kwam je de kunstenaars niet echt tegen. Ze zaten veelal verscholen. Om 16.00 uur meldde iedereen zich in een café in de buurt en deelden we onze ervaringen. Vervolgens werden de ideeën en schetsen thuis uitgewerkt.”

Niet alle 19 kunstenaar deden mee aan alle projecten. ,,Sommigen sloegen weleens een diepje over. Er ontstond een vaste kern van ongeveer 8 á 9 kunstenaars.” Het gemeenschappelijke van het project vond de kunstenaar uit Vries ook een verrijking. ,,De meeste leden van de vereniging zag ik een keer per jaar tijdens de ledenvergadering. Door deze samenwerking leerde je ook andere leden kennen. Soms zat je samen met een andere kunstenaar in het gebied te werken. En om dat je elkaar vaker zag leerde je elkaar beter kennen en kreeg je meer inzicht in en respect voor hun manier van werken.” 

De kennis van het gebied verschilde ook van kunstenaar tot kunstenaar. ,,Siemen Dijkstra weet veel van Drenthe en kent het gebied heel goed. Maar voor Wout Wachtmeester die uit de regio Emmen komt ging een wereld voor hem open. Hij vond het gebied fantastisch.” 

Ook Van Ommen keek zijn ogen uit. ,,Ik ben een goed vogelaar, maar werd bij het Amerdiepje verrast door vluchten wilde zwanen. De vogels komen uit Scandinavië en Siberië en overwinteren op de akkers bij Amen.” De kunstenaar kwam er ook achter dat het gebied er in de huidige staat bijna niet geweest zou zijn. ,,Het landschap zou verkaveld worden, maar door geldgebrek ging dat niet door. Ik ben dan ook blij dat het een nationaal park is geworden. Hierdoor wordt de natuur en het gebied beter beschermd. Het is een uniek gebied.”

Het project van Van Ommen mag ook uniek genoemd worden. Een dergelijke samenwerkingsvorm zie je niet veel in Nederland. De kunstenaars traden uit hun zelfgekozen isolement naar buiten met een mooi gezamenlijk project. Het project heeft meer dan 500 gevarieerde kunstwerken opgeleverd. Siemen Dijkstra, Rineke Hollemans en ik waren de meest productieve kunstenaars. Ik heb zelf 74 kunstwerken gemaakt. Iets te veel, maar het is toch je eigen kindje. En dan wil je het wel zo goed mogelijk doen.” 

Dat is gelukt. En groot deel van het werk wordt tentoongesteld en is gebundeld in een mooi boek. ,,Dat mag je ook wel zien als een monument van Drenthe. Iets waar met elkaar best trots op mogen zijn.” Van Ommen kreeg al veel positieve reacties op het project. ,,Veel mensen hebben door ons project het stroomdallandschap van de Drentsche Aa ontdekt. Ze komen uit heel Nederland hiernaartoe en vinden het een prachtig gebied. Met Beek in Beeld hebben we op die manier ook een bijdrage geleverd aan het toerisme en de economie van Drenthe. Een mooie bijkomstigheid van een geslaagd project.”

Kunstenaars:
Siemen Dijkstra, Marieke Geerlings, Albert Greving, Annemarie de Groot, Rineke Hollemans, Klaas Koops, Fleur Kirst, Sikko Mulder, Erik van Ommen, Hein Overbeek, Herman van der Poll, Albert Rademaker, Fokko Rijkens, Bea de Roo, Wikje Schoon, Nicole van der Veen-Kerssies, Anneke Verstegen, Wout Wachtmeester en Gineke Zikken.

Exposities:
Museum Nienoord: De grote expositie met 150 werken is tot en met 31 augustus te zien in Museum Nienoord in Leek. Kunstenaars zijn daar ook aan het werk. (Dinsdag-zondag van 11.00 tot 17.00 uur.

DSG-galerie Assen:  Ander werk is tot en met 13 september te zien in de DSG-galerie in warenhuis Vanderveen in Assen (winkeltijden). 

Lezingen:
De kunstenaars houden ook lezingen. De laatste is op 17 augustus. Theo Spek en Gineke Zikken vertellen over het landschap en de rivier; de Drentsche Aa als onuitputtelijke bron.