Natuurgebied De Onlanden krijgt nieuwe stuwen tegen wateroverlast
AlgemeenEELDERWOLDE - De werkzaamheden voor de uitbreiding van Waterberging De Onlanden zijn gestart. In opdracht van Waterschap Noorderzijlvest bouwt aannemer Oosterhuis twee nieuwe stuwen bij de Hooiweg en ook de bestaande Doolhofstuw bij het Peizerdiep wordt aangepast.
Len van Rosmalen, directeur watersystemen en waterveiligheid bij Waterschap Noorderzijlvest: ,,We hebben samen met onze gebiedspartners een intensief traject doorlopen om tot dit punt te komen. Dankzij de samenwerking met andere overheden, adviseurs en natuurorganisaties kunnen we deze stap nu zetten. De Onlanden is een uniek gebied waar natuur en waterbeheer hand in handgaan. Het is van groot belang dat beide functies in balans blijven. Door de capaciteit van de waterberging te vergroten van 7,5 naar 12,7 miljoen kubieke meter water, bouwen we aan een toekomst waarin we droge voeten houden én de natuur ruimte geven.’’
Slim sturen van water
Aan de Hooiweg/Matsloot komen twee nieuwe stuwen: de Vischluststuw (noord) en de Rowolderstuw (zuid). In normale omstandigheden liggen deze stuwen plat, zodat het water vrij kan doorstromen. Bij hevige regenval worden ze omhoog gezet om tijdelijk water vast te houden. De Doolhofstuw krijgt een nieuwe klep en wordt verhoogd, samen met de kades aan weerszijden. Adrie Masteling, bedrijfsleider bij Oosterhuis: ,,We zijn begonnen met de noordelijke stuw. Daarna gaan we verder met de zuidelijke en de Doolhofstuw. De werkzaamheden aan de stuwen zijn in het voorjaar van 2026 afgerond. Wij zijn blij met deze opdracht voor Noorderzijlvest. Eerder hebben we ook al meegewerkt aan De Onlanden. We voelen een nauwe verbondenheid, want in 2012 toen de waterberging bijna gereed was, hadden we hier veel wateroverlast. We hebben toen nog een nacht doorgewerkt om een kade te verlagen, zodat de waterberging vol kon lopen. We weten dus waarvoor we dit doen.’’
Aandacht voor de natuur
Begin 2026 worden de kades in het waterbergingsgebied De Onlanden verhoogd. Tegelijkertijd nemen worden aanvullende maatregelen zoals de bescherming van woningen. Ook worden er natuurmaatregelen gerealiseerd. Zo komen er vluchtheuvels voor dieren bij hoog water en wordt het gebied verrijkt met moerasnatuur, waar soorten als de roerdomp van profiteren. Martijn Bakker, teamleider bij Staatsbosbeheer, licht toe: ,,Deze ingrepen maken de natuur weerbaarder en beter bestand tegen extreme weersomstandigheden. De samenwerkingspartners halen er nu het maximale uit voor water én natuur. Dat is belangrijk, want we werken samen aan een grotere, integrale opgave: waterbeschikbaarheid, waterkwaliteit en waterveiligheid. In De Onlanden moeten water en natuur één robuust systeem vormen.’’ Waterschap Noorderzijlvest en natuurorganisaties hebben afgesproken dat er ook tijdens de bouw zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de natuur. Grondwerkzaamheden vinden daarom buiten het broedseizoen plaats. Daarnaast worden rasters geplaatst om te voorkomen dat otters en andere dieren tijdens de werkzaamheden de Hooiweg oversteken.
Grotere waterberging
Door klimaatverandering is er vaker extreme neerslag en is meer ruimte nodig voor waterberging. Daarom vergroot Noorderzijlvest de capaciteit van waterberging De Onlanden van 7,5 naar 12,7 miljoen kubieke meter binnen de bestaande kades. De werkzaamheden duren tot het voorjaar van 2026, daarna volgen aanvullende maatregelen en natuurmaatregelen. De volledige uitbreiding is in 2027 klaar. Naar verwachting is de extra ruimte eens in de 25 jaar volledig nodig en eens in de 10 jaar gedeeltelijk. Het opgevangen water wordt daarna gecontroleerd afgevoerd via het Lauwersmeer naar zee.
De uitbreiding van De Onlanden maakt deel uit van het programma Droge Voeten 2050, waarin de noordelijke provincies en waterschappen samenwerken aan oplossingen voor wateroverlast. Geïnteresseerden kunnen via de website en nieuwsbrief Waterberging De Onlanden op de hoogte blijven over de voortgang van de werkzaamheden.
