Molens gaan voor erkenning oude ambacht van olieslager

ZUIDLAREN - De provincie Drenthe gaat de voordracht van het ambacht olieslager voor de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, ondersteunen. Deze voordracht wordt gedaan onder aanvoering van koren- en oliemolen Woldzigt uit Roderwolde samen met molenstichting Drenthe. Woldzigt is samen met de De Wachter in Zuidlaren één van twee overgebleven oliemolens in Drenthe. De Wachter trekt hierin samen op met de Woldzigt.

De provincie ondersteunt alleen de voordracht. De betrokken molenstichtingen moeten zelf aantonen dat zij zorgdragen voor het ambacht in een borgingsplan en dat plan uitvoeren. In dat plan beschrijven zij hoe ze jonge mensen willen interesseren en opleiden voor het ambacht, zodat het behouden blijft, en hoe ze omgaan met hun archieven. ,,Het is een bijzonder ambacht dat wij graag willen behouden voor Drenthe”, aldus gedeputeerde Jisse Otter. ,,Bovendien draagt het ambacht olieslager bij aan het behoud van cultuurhistorische molens in Drenthe.”

De voordracht is voorbereid door molenstichtingen uit drie provincies. Uit elke provincie worden twee instanties gevraagd om de voordracht te ondersteunen. In Drenthe is dat naast de provincie Stichting Het Drentse Landschap als eigenaar van molen Woldzigt. De Wachter valt onder een zelfstandige stichting.

Het ambacht van Olieslager is aanvullend op de molenaar bij windmolens: de olieslager perst olie uit plantaardige zaden of noten en maakt lijnoliekoeken en/of lijnmeel. Olieslagers waren vroeger beroepskrachten die woonden in het dorp waar de molen stond. De olieslagers van nu zijn vrijwilligers die meestal in de buurt van de molen wonen en het ambacht in stand houden. Om het ambacht te kunnen behouden en borgen is het van belang dat er voldoende vrijwilligers zijn die de molen draaivaardig houden. Dat is ook belangrijk voor het behoud van het binnenwerk van de molen. Voor dit behoud, waarvoor vooral het draaien van de molens van belang is, verleent de provincie jaarlijks een subsidie aan de Molenstichting Drenthe.

De Wachter
Voorzitter Jan Nijborg van de Wachter geeft aan het initiatief van de Woldzigt meer dan van harte te ondersteunen. ,,We trekken inmiddels samen op om het plan uit te voeren. De toekenning zal meer bezoekers opleveren, maar het is ons vooral te doen om de erkenning van het oude ambacht van de olieslager. De molenaars hebben die erkenning inmiddels gekregen, maar komt er geen erkenning voor het olieslaan, dan zal het ambacht op termijn kunnen verdwijnen.”

De olieslager is het oudste ambacht bij De Wachter. In 1851 stond hij bij de start van molen De Wachter. ,,In de olieslagerij wordt het gehele proces van olieslaan getoond. Het begint met het drogen van vlas, dat we zelf verbouwen. Daarna woorden de zaadjes met een soort kam eruit gehaald. Dat heet repelen. Daar is ook het sprookje van Repesteeltje op gebaseerd. Er blijft lijnzaad over en dat wordt vermalen en verwarmd. Vervolgens wordt de olie er uitgeslagen of geperst. Het eindproduct werd veelal in de verfindustrie gebruikt om verf te maken en kwasten vloeibaar te houden. Tegenwoordig wordt het ook veel in de voedingsindustrie gebruikt. Men is erachter gekomen dat er veel voedingsstoffen inzitten.”

Volgens Nijborg gaat het bij De Wachter niet om de productie van de olie. ,,We zouden 50 keer meer kunnen verkopen dan we kunnen produceren, maar daar is het ons niet om te doen. Het gaat ons meer om de ideële kant. We willen dat het oude ambacht van de olieslager de erkenning krijgt, net zoals de molenaar onlangs heeft gekregen. 

Er zijn in Nederland momenteel nog 21 werkende oliemolens die door vrijwilligers draaivaardig worden gehouden en waar nog volop olie wordt geslagen op de ‘ouderwetse’ manier.