Stilstaan bij transport van 16 januari 1945

REGIO - Een trein met daarin 110 mannen die allen op een of andere manier een relatie hadden met het verzet in Groningen, Friesland en Drenthe vertrok op 16 januari 1945 vanuit Groningen. Allemaal mannen die op daarvoor bestemde plekken gevangen werden gehouden in de plaatsen Groningen, Assen en Leeuwarden.

Velen van hen maakten deel uit van een verzetsgroep. Jan Norg uit Harlingen heeft langdurig onderzoek gedaan naar het transport van 16 januari 1945, omdat zijn vader een van hen was die op die dag werden afgevoerd naar het concentratiekamp Neuengamme. Dankzij hem zijn we veel te weten gekomen over dat transport, over de mannen die werden afgevoerd en wat er met hen gebeurde na aankomst in Neuengamme. Ook Goff Miedema uit Hoogezand deed onderzoek naar transporten van verzetsmensen naar Duitsland. Bij zijn onderzoek naar slachtoffers van verraad van eigen bodem ontdekte hij dat medio december 1944 zeker 17 mannen uit de gemeente Vries werden vastgehouden in het Huis van Bewaring in Assen. Vijftien van hen werden op 19 december per trein afgevoerd naar een bijkamp van Neuengamme te Jever. Deze vijftien mannen overleefden allen de oorlog. De twee die toen niet werden afgevoerd maakten deel uit van het transport op 16 januari 1945 en betrof dominee Willem Jacob van Enk uit Vries en pianobouwer Albert Hahn Uit Tynaarlo. 

De 110 mannen die op dag werden afgevoerd overleefden de oorlog niet. Van Enk en Hahn zaten in het Huis van bewaring toen op 11 december 1944 daar 32 verzetsmensen op spectaculaire wijze werden bevrijd. Beide heren wilden niet met de bevrijders mee, omdat ze te verzwakt waren door de mishandelingen die ze hadden ondergaan en omdat ze de gevolgen vreesden voor hun gezin. Binnen een maand na aankomst in Neuengamme waren ruim 30 mannen overleden als gevolg van uitputting en mishandeling, onder hen dominee Van Enk, Albert Hahn, maar ook politiek gevangene Willem Aten uit Sappemeer. Gepko Hahn uit Vries en Jan te Hoor uit Zuidlaren kwamen ook om in Neuengamme, maar zij kwamen daar terecht met een ander transport.

Een herdenking ter ere van deze 110 mannen zal 80 jaar na het transport worden gehouden bij Lagerhaus G in Hamburg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw gebruikt als subkamp Dessauer Ufer van het concentratiekamp Neuengamme om dwangarbeiders te huisvesten. Er zal vandaag een gedenksteen worden onthuld met de eerste 33 namen van hen die daar omkwamen, onder hen was dominee Willem Jacob van Enk.