‘Het taboe over zelfdoding moet verdwijnen’

VRIES – Een 113-plaquette is zaterdag tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week onthuld op een bankje nabij OBS De Vijverstee in Vries. De plaquette is een initiatief van de nabestaanden van Danny Hardenberg, die een jaar geleden uit het leven stapte. Moeder Esther, vader Bert, zus Dewi en zwager Dion willen suïcide bespreekbaar maken. ,,Ik krijg Danny er niet mee terug, maar als ik het gesprek op gang kan helpen en daarmee één iemand kan helpen om af te zien van zelfdoding, dan heb ik gewonnen”, zegt Esther Hardenberg.

Esther en Bert Hardenberg waren vorig jaar in september op vakantie op Gran Canaria toen ze het onheilsbericht ontvingen dat hun zoon zichzelf om het leven had gebracht. “De terugreis was de grootste heldag die ik meegemaakt heb. Dewi had haar broer op 14 september gevonden. De dag ervoor was hij overleden. Voor ons zijn er twee overlijdensdagen. Je moet zorgen dat je thuiskomt en je dochter, die langzaam kapotgaat, via de telefoon geruststellen.”

Danny, Dewi en Dion waren net de drie musketiers. Ze bezochten samen festivals en trokken heel veel samen op. Ze stonden midden in het leven. Hij was van plan het huis uit te gaan. Hij was in een huisje in Tynaarlo aan het verven. Hij was groot fan van Tomorrowland. Hij kwam opgetogen vertellen dat hij het geld bij elkaar had om volgend jaar naar Tomorrowland in Brazilië te gaan. En hij had vijf loten gekocht waarmee hij een Ferrari kon winnen. Dat zijn geen zaken die je doet wanneer je een einde aan je leven zou willen maken. Wij hadden dan ook geen idee. Hij heeft ook geen bericht achtergelaten. Ja, achteraf, als je terugkijkt, waren er signalen, maar daar sta je niet bij stil. Ik heb twee cursussen gevolgd bij 113 en dan word je op die signalen gewezen”, zegt Esther.

De familieleden vermoeden dat eenzaamheid ten grondslag heeft gelegen aan het handelen van Danny. ,,Dat is wellicht tijdens corona ontstaan. Hij woonde thuis. Zijn vrienden woonden in een studentenhuis. Ze kwamen hier wel, maar als ze weg zijn, blijf je toch alleen achter. Binnen het gezin was die eenzaamheid er niet. We deden veel dingen samen, maar je weet niet hoe het werkt bij iemand van 26 jaar. Zijn vrienden kregen een relatie. En hij bleef alleen. Hij had die avond nog een afwijzing gehad van een meisje. Misschien is er toen iets bij hem geknapt en heeft hij in een opwelling gehandeld. Zeg het maar.”

Terugkijkend waren er signalen. “Hij ging zich meer terugtrekken en juist op zoek naar de eenzaamheid. Hij ging blowen, veel gamen en tot het gaatje gaan met het gebruik van alcohol. En als de gesprekken daarover serieus werden, werd het weggelachen. Iemand die nooit met zelfdoding te maken heeft gehad, staat daar niet bij stil. Daar denk je niet bij na.”

Na het overlijden van Danny is Esther er wel anders over gaan denken. “Het oude normaal komt nooit meer terug. Iedereen verwerkt het op zijn eigen manier. Je kunt gaan zoeken naar het licht aan het eind van de tunnel of bij de pakken neer gaan zitten. Wij hebben als gezin ervoor gekozen om verder te gaan. Dat is ook wat Danny gewild had. We willen het zo mooi mogelijk maken als we kunnen. Dat is niet gemakkelijk, maar we moeten zoveel mogelijk met de neuzen dezelfde kant op en alles bespreekbaar maken. Beslissingen nemen we met ons vieren. We moeten leren leven met het nieuwe normaal. Dat is een lange weg met veel zijweggetjes. Open communicatie is daarbij belangrijk. Als het niet goed gaat, moeten we dat aangeven. Ik heb er een handje van om kribbig te worden, zonder dat ik het zelf doorheb. Dan hoop ik wel dat Bert mij daarop wijst. Dat is binnen het gezin erg belangrijk.”

Esther houdt voor de verwerking een dagboek bij. “Dewi heeft het gevonden in de muziek. Op de verjaardag van Danny heeft ze in het bijzijn van vrienden en bekenden van Danny het nummer Give Me Something uitgebracht. Daar kan zij haar ei in kwijt. Ze doet veel met muziek en haar droom is Tomorrowland te halen. Ik hoop dat het haar gaat lukken.”

Bert en Esther hebben ook samen het besluit genomen om hun schildersbedrijf, waarvoor Danny ook werkte, te verkopen. “Als ik facturen moest verwerken van werkzaamheden, dan dacht ik altijd: dat had Danny ook kunnen doen. Ik wilde niet langer met die gedachten verdergaan. Het geeft Bert ook meer rust. We gaan wel door met ons verhuurbedrijf van hoogwerkers en het stukadoorsbedrijf waarvoor onze schoonzoon ook werkt.”

Volgens de familie Hardenberg heerst er een taboe op suïcide of zelfdoding. “Ik weet nog niet welk woord ik moet gebruiken. Maar er zou wel meer over gesproken moeten worden. Mensen op straat durven mij ook niet aan te kijken of aan te spreken. Dat doet mij erg pijn. Ik hoef mij nergens voor te schamen. De frustratie liep een keer zo hoog op dat ik keihard in de winkel schreeuwde: Ik heb geen schurft hoor! Ik wil graag dat taboe doorbreken.”

Esther kwam in aanraking met de 1K Z1E J3-bankjes. “Dat zijn bankjes die voorzien zijn van 1K Z1E J3-plaquettes met informatie over de Stichting 113, die aan suïcidepreventie doet. Mensen die met de gedachte lopen om zichzelf om te brengen, kunnen 113 bellen. Maar de stichting is er ook voor nabestaanden en mensen die een vermoeden hebben dat naasten hulp nodig hebben. Er zijn cursussen om de rode vlaggen te herkennen. De 1K Z1E J3-plaquettes op de bankjes zijn ervoor om het gesprek op gang te brengen. Wandelaars die plaatsnemen of de plaquettes zien, kunnen erover gaan praten, waardoor het gesprek op gang komt en waardoor eventueel het taboe doorbroken wordt. Daar willen wij ook aan bijdragen en daarom heb ik burgemeester Marcel Thijsen gebeld. Hij stond ervoor open en daarom hebben we zaterdag in zijn aanwezigheid een 1K Z1E J3-plaquette onthuld op een bankje in de nabijheid van OBS De Vijverstee in Vries. Naast een QR-code van 113 staat daar ook de informatie van Danny op.”

Het was de bedoeling om er ook nog activiteiten omheen te organiseren, maar dat is niet gelukt. “Het idee was om brandweerkorpsen naar het bankje te laten lopen en een dartstoernooi te organiseren om geld in te zamelen voor 113. Ook wilden we de gesprekken op scholen op gang brengen. Dit hebben we uitgesteld naar volgend voorjaar. Wel heb ik een hoodie ontwikkeld met de tekst: Jij bent bijzonder. Jij bent mooi. Kortom: Jij doet er toe! Deze kunnen via mijn Facebook-pagina besteld worden. De opbrengst gaat naar 113.”

Esther hoopt dat ze op deze manier een bijdrage kunnen leveren om het taboe rond zelfdoding te doorbreken. “We willen graag mensen behoeden om iemand op deze manier te moeten missen. Als we met ons verhaal al kunnen bereiken dat één iemand in een donkere tunnel aan het eind het licht ziet en ervan afziet om zichzelf om te brengen, dan hebben wij al gewonnen. En daarom moeten we het gesprek op gang helpen.”

Mensen die hulp nodig hebben kunnen bellen met 113. Meer informatie is te vinden op www.113.nl. Mensen in dezelfde situatie zitten als de familie Hardenberg en ook een 1K Z1E J3-bankje willen, kunnen contact opnemen met de gemeente Tynaarlo.