Nazaat filmer Sam Wolf schenkt unieke films aan Drents Archief

DRENTHE - Een kleindochter van Samuel Jozef Wolf heeft eind vorig jaar drie kwartier aan filmmateriaal geschonken aan het Drents Archief in Assen. De beelden zijn gedigitaliseerd en worden op zondag 4 mei voor het eerst vertoond.

De films geven een uniek en ontroerend beeld van een Joodse familie aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Samuel Jozef Wolf (1891-1944) is in de jaren ‘30 aardappelhandelaar in Assen. Als amateurfilmer legt hij vanaf 1935 zijn gezin, zijn werk en straatscenes met de camera vast. Zijn echtgenote Ro (Roosje Leezer), hun zoon Ido (Izaak Jozef) en dochtertje Erna komen in beeld tijdens een feestje met familie en vrienden, achter de sjoelbak, of spelend rondom het huis. Uit beelden van de mobilisatie blijkt dat de oorlog steeds dichterbij komt. De laatste films dateren uit het eerste bezettingsjaar: het leven op straat in Assen, de familie in de sneeuw tijdens de eerste oorlogswinter. Op het station in Assen wordt afscheid genomen van een man.

Alleen Ido overleeft 
De gruweldaden van de oorlog zullen de internationaal opererende Sam Wolf zeker hebben bereikt via de naar Assen gevluchte Joden uit Duitsland. Toch is hij niet bang: Sam is ervan overtuigd dat de nazi’s de Joden niet zullen vermoorden. Op 6 juli 1942 moet het gezin Wolf binnen enkele uren het huis verlaten. De woning aan de Prins Hendrikstraat wordt compleet met meubilair in gebruik genomen door Albert Konrad Gemmeker, toekomstig commandant van Kamp Westerbork. Aardappelhandel Wolf & Ten Bosch wordt door een NSB’er uit Meppel in beslag genomen.

Sam, Ro en dochtertje Erna komen in oktober 1942 in kamp Westerbork terecht, zoon Ido weet de dans te ontspringen omdat hij in het ziekenhuis ligt. Lange tijd is het gezin vrijgesteld van transport, maar uiteindelijk worden Sam, Ro en Erna op 18 januari 1944 gedeporteerd naar Theresienstadt. In oktober 1944 volgt een transport naar Auschwitz, waar ze direct na aankomst op 19 oktober 1944 worden vermoord. Alleen Ido Wolf overleeft de oorlog in onderduik. Hoe hij de films teruggekregen heeft is niet bekend. Ido’s dochter schenkt de films eind 2024 aan het Drents Archief.

Een compilatie van de films is tijdens Open Joodse Huizen in Assen voor het eerst te zien in het Drents Archief. Niek van der Oord vertelt bij het huis van de familie Wolf aan de Prins Hendrikstraat 1a over de levens van Ido Wolf en Leida van Tijn. Van der Oord heeft hun levensverhaal opgetekend in het boek Alleen uit de oorlog. Hij is ook degene die de films van Wolf op het spoor kwam.